Een grote Deense registerstudie brengt endometriose in verband met een psychische belasting die al jaren vóór de diagnose zichtbaar is en daarna aanhoudt. Onderzoekers van Aarhus University analyseerden gegevens van 136.842 vrouwen. Vrouwen bij wie later endometriose werd vastgesteld, haalden vaker antidepressiva en angstmedicatie op en hadden vaker contact met psychiatrische ziekenhuisafdelingen dan vrouwen zonder de aandoening. Het verschil was al tien jaar vóór de diagnose te zien en werd erna groter. De observationele studie verscheen in 2026 in Human Reproduction en toont een samenhang, geen oorzaak-en-gevolgrelatie.
- De studie is gebaseerd op registergegevens van 136.842 vrouwen.
- Vóór de diagnose haalden vrouwen met endometriose 29 procent meer antidepressiva en 16 procent meer angstmedicatie op.
- Na de diagnose bedroegen die verschillen respectievelijk 40 en 46 procent.
- De onderzoekers weten nog niet of een eerdere diagnose de psychische belasting kan verminderen.
Het verschil is al tien jaar vóór de diagnose zichtbaar
De onderzoekers bekeken opgehaalde medicatie en contacten met psychiatrische ziekenhuisafdelingen in de periode van tien jaar vóór tot tien jaar na de diagnose. Over die hele periode gebruikten vrouwen met endometriose vaker antidepressiva dan de vergelijkingsgroep.
In de jaren vóór de diagnose lag het aantal opgehaalde recepten voor antidepressiva 29 procent hoger. Voor angstmedicatie was het verschil 16 procent. Na de diagnose liepen die percentages op tot respectievelijk 40 en 46 procent. Ook kwamen de betrokken vrouwen vaker in contact met psychiatrische ziekenhuisafdelingen.
De meetbare verschillen beginnen dus niet pas wanneer vrouwen te horen krijgen dat zij endometriose hebben, maar zijn al jaren eerder in de registers terug te vinden.
Een registeronderzoek kan medicijngebruik en ziekenhuiscontacten over langere tijd volgen. Zulke gegevens geven echter geen volledig beeld van iemands psychische welzijn en verklaren evenmin waardoor de verschillen ontstaan. Omdat de studie observationeel is, kan zij niet aantonen dat endometriose rechtstreeks het hogere medicijngebruik of de psychiatrische contacten veroorzaakt.
De diagnose neemt het verschil niet weg
Volgens onderzoeker Marie Josiasen, promovendus bij de afdeling Volksgezondheid van Aarhus University, viel vooral op hoe duidelijk en blijvend het patroon was. Het verschil met vrouwen zonder endometriose nam na de diagnose niet af, maar werd juist groter.
De studie geeft geen definitief antwoord op de mogelijke oorzaken. Josiasen noemt langdurige pijn, onzekerheid over de herkomst van klachten en frustratie over beperkingen in het dagelijks leven als mogelijke verklaringen. Voor sommige vrouwen zouden ook vruchtbaarheidsproblemen psychisch belastend kunnen zijn. Deze mechanismen zijn in het onderzoek niet als oorzaak vastgesteld.
Dit betekent dat de psychische belasting rond endometriose niet uitsluitend kan worden bekeken als een reactie op de diagnose: het patroon gaat daar volgens de gegevens ruim aan vooraf.
Een diagnose kan duidelijkheid geven, maar confronteert iemand tegelijkertijd met een chronische aandoening. Voor de interpretatie van de resultaten is dat onderscheid belangrijk: de studie laat zien wanneer verschillen in zorggebruik zichtbaar zijn, maar niet welke klachten bij iedere vrouw spelen of welke ondersteuning effect heeft.
Vervolgonderzoek richt zich op hormonale anticonceptie
Of een snellere diagnose de psychische belasting zou kunnen verkleinen, blijft onbeantwoord. De onderzoekers kunnen op basis van deze gegevens dus niet concluderen dat eerder vaststellen van endometriose ook tot minder gebruik van antidepressiva of angstmedicatie leidt.
Josiasen gaat binnen haar promotieonderzoek verder kijken naar de rol van hormonale anticonceptie bij de psychische gezondheid van vrouwen met endometriose. Volgens haar is inmiddels zichtbaar dat veel vrouwen medicatie krijgen en psychiatrische zorg gebruiken, maar ontbreekt nog inzicht in wat hen daadwerkelijk helpt.
Welke plaats zou psychische ondersteuning volgens u moeten krijgen in het diagnose- en behandeltraject rond endometriose?
