Een Frans socialemediaverbod dat ook elders in Europa als mogelijk voorbeeld kon dienen, is voorlopig van de baan. De Grondwettelijke Raad, de hoogste Franse autoriteit voor constitutionele toetsing, blokkeerde vrijdag de wet die kinderen onder de 15 jaar van sociale media moest weren. Volgens de raad tast de maatregel de vrijheid van meningsuiting aan en ontbreken duidelijke juridische waarborgen voor leeftijdscontroles. President Emmanuel Macron heeft premier Sébastien Lecornu inmiddels opgedragen de tekst te herzien. Frankrijk wilde het verbod vanaf 1 september laten ingaan.
- Het Franse socialemediaverbod was bedoeld voor kinderen jonger dan 15 jaar.
- Volgens de Grondwettelijke Raad zijn de regels voor leeftijdsverificatie onvoldoende uitgewerkt.
- Macron wil dat premier Lecornu een aangepaste versie van de wet opstelt.
- Platforms zouden bestaande accounts van kinderen uiterlijk begin 2027 moeten sluiten.
Iedere gebruiker zou zijn leeftijd moeten bewijzen
De belangrijkste juridische hindernis is dat een verbod voor minderjarigen niet kan worden uitgevoerd zonder ook de leeftijd van volwassenen te controleren. De Grondwettelijke Raad stelde vast dat iedereen daardoor bewijs van zijn of haar leeftijd zou moeten leveren voordat toegang tot bepaalde online diensten mogelijk is.
De Franse wetgever had volgens de raad niet duidelijk genoeg bepaald hoe dat bewijs moest worden aangeleverd en welke grenzen daarbij zouden gelden. Daardoor ontbraken de noodzakelijke wettelijke garanties. De geplande verificatiemaatregelen moesten worden ingevoerd in overeenstemming met de voorschriften van de Franse privacytoezichthouder, maar de wet bood onvoldoende duidelijkheid over de praktische uitwerking.
De uitspraak maakt duidelijk dat een verbod voor kinderen in de praktijk ook gevolgen heeft voor volwassenen: zonder brede leeftijdscontrole kunnen platforms niet vaststellen wie onder de minimumleeftijd valt.
Voor internetgebruikers buiten Frankrijk is juist dat punt relevant. Als andere Europese landen een vergelijkbare aanpak kiezen, zullen zij eveneens een juridisch evenwicht moeten vinden tussen bescherming van minderjarigen, vrijheid van meningsuiting en de manier waarop alle gebruikers hun leeftijd aantonen. Dat betekent niet dat zulke verboden onmogelijk zijn, maar wel dat de technische uitvoering en wettelijke begrenzing vooraf concreet moeten worden geregeld.
Macron wil aangepaste wet vóór verkiezingen
Franse parlementariërs keurden de wet vorige maand goed. Kinderen onder de 15 jaar zouden vanaf 1 september geen nieuw account op sociale media meer mogen openen. Platforms kregen daarnaast tot begin 2027 de tijd om bestaande accounts van kinderen te sluiten. Het pakket bevatte ook een verbod op mobiele telefoons in Franse middelbare scholen.
Macron blijft achter het socialemediaverbod staan. Het Élysée liet weten dat hij Lecornu heeft gevraagd de bezwaren van de Grondwettelijke Raad in een nieuwe tekst te verwerken. De president wil de hervorming nog vóór de Franse presidentsverkiezingen van 2027 invoeren.
Het socialemediaverbod is daarmee niet definitief verdwenen, maar de Franse regering moet opnieuw bepalen hoe leeftijdscontrole kan worden opgelegd zonder onvoldoende begrensde toegangsdrempels voor alle gebruikers te creëren.
Ook andere landen onderzoeken leeftijdsgrenzen
Frankrijk zou met de oorspronkelijke wet het eerste Europese land zijn geworden met zo’n verbod. Denemarken werkt eveneens aan vergelijkbare wetgeving, terwijl in het Verenigd Koninkrijk over een verbod wordt nagedacht.
Buiten Europa geldt Australië als voorbeeld: daar mogen kinderen onder de 16 jaar geen gebruikmaken van platforms zoals Facebook, TikTok, Twitch en YouTube. Die regeling wordt juridisch aangevochten door socialemediabedrijven. Ook Canadese toezichthouders hebben een wetsvoorstel ingediend voor een verbod voor jongeren van 16 jaar en jonger. In enkele Amerikaanse staten bestaan minder vergaande voorstellen, die doorgaans toestemming van ouders verlangen in plaats van sociale media volledig te verbieden.
Moet Europa kinderen via een leeftijdsgrens van sociale media weren, of wegen de bezwaren rond controle en privacy zwaarder? Deel uw mening.
