Voor mensen in Nederland die zich op het najaar en de winter voorbereiden, kan ook de vaccinatiestatus een aandachtspunt zijn. Virussen en bacteriën die luchtweginfecties veroorzaken, verspreiden zich vaker in de koudere seizoenen en kunnen klachten veroorzaken die uiteenlopen van verkoudheid tot longontsteking. Vooral mensen met chronische longaandoeningen zoals astma en COPD lopen meer risico op een ernstig ziekteverloop. Medische voorlichting rond National Immunization Awareness Month in augustus benadrukt daarom het mogelijke nut van vaccinatie tegen onder meer griep, COVID-19, RSV, pneumokokkenziekte en kinkhoest.
- Vaccinatie kan de kans op ernstige ziekte, ziekenhuisopname en complicaties door luchtweginfecties verkleinen.
- Mensen met astma of COPD hebben een groter risico op ernstige klachten door zulke infecties.
- Vaccins bestaan niet tegen ieder luchtwegvirus, maar wel tegen meerdere veelvoorkomende of ernstige infecties.
- Welke vaccinatie passend is, hangt mede af van leeftijd, gezondheid, medicijngebruik en nationale richtlijnen.
Vooral chronische longklachten vergroten het belang
Griep, RSV en COVID-19 kunnen ernstig verlopen bij mensen met chronische longproblemen. Luchtwegvirussen kunnen bovendien astma-aanvallen uitlokken. De medische voorlichting wijst erop dat bezoeken aan spoedeisende hulp en ziekenhuisopnames hierdoor iedere herfst toenemen.
Voor mensen met astma of COPD betekent dit dat vaccinatie niet alleen draait om het voorkomen van een infectie, maar vooral om het beperken van de kans op ernstige gevolgen.
Vaccins bereiden het afweersysteem voor op een mogelijke ontmoeting met een virus of bacterie. Daardoor kan het lichaam bij latere blootstelling sneller reageren en beschermende antistoffen inzetten. Dat voorkomt niet iedere besmetting of klacht: geen enkele medische behandeling werkt altijd. Het beoogde voordeel is dat ernstige ziekte, complicaties en ziekenhuisopname minder waarschijnlijk worden.
Daar staat tegenover dat vaccins, net als andere geneesmiddelen, bijwerkingen kunnen veroorzaken. Volgens de voorlichting moet een beslissing daarom worden gebaseerd op een vergelijking tussen de risico’s van vaccinatie en die van de infectie zelf. Een huisarts of behandelend specialist kan daarbij rekening houden met iemands medische voorgeschiedenis, risicofactoren en medicijngebruik.
Griep- en coronavaccins worden aangepast
Het griepvaccin wordt jaarlijks bijgewerkt omdat influenzavirussen veranderen. Ook vaccins tegen COVID-19 worden aangepast wanneer het virus evolueert. Omdat de bescherming na verloop van tijd kan afnemen, kunnen aanvullende doses worden aanbevolen.
Voor RSV noemt de bron vaccinatie van zwangere vrouwen om hun pasgeboren kind te helpen beschermen. Daarnaast vermeldt de voorlichting aanbevelingen voor volwassenen vanaf 75 jaar en voor bepaalde volwassenen van 50 tot en met 74 jaar met een verhoogd risico op ernstige ziekte.
Die genoemde leeftijdsgrenzen mogen niet automatisch worden gelezen als Nederlands vaccinatieadvies, omdat toelating, doelgroepen en vaccinatieprogramma’s per land kunnen verschillen.
Voor Nederlandse lezers is daarom vooral het algemene uitgangspunt relevant: laat persoonlijke omstandigheden en de lokaal geldende richtlijnen meewegen. Dat is des te belangrijker bij nieuwe of aangepaste vaccins, omdat niet iedere leeftijds- of risicogroep dezelfde afweging heeft.
Ook bacteriën kunnen ernstige luchtwegziekte veroorzaken
Niet alleen virussen vormen een risico. Vaccins zijn ook beschikbaar tegen pneumokokkenziekte, een oorzaak van bacteriële longontsteking, en tegen kinkhoest. Kinkhoest kan volgens de voorlichting weken of zelfs maanden aanhoudende, zware hoest veroorzaken.
Vaccinatie biedt ondertussen geen volledige bescherming tegen alle winterse luchtwegklachten, want voor lang niet ieder virus bestaat een vaccin. De praktische betekenis is dus beperkt maar duidelijk: vaccinatie kan bij specifieke infecties een extra verdedigingslaag vormen, zonder dat daarmee elk risico verdwijnt.
Welke rol speelt vaccinatie tegen winterse luchtweginfecties in uw voorbereiding op het najaar?
