Marokkaanse veiligheidstroepen hebben zaterdag 15 augustus bij Fnideq honderden mensen tegengehouden die de Spaanse exclave Ceuta wilden bereiken. Marokkaanse staatsmedia meldden 294 aanhoudingen; andere veiligheidsbronnen spraken van meer dan honderd arrestaties. Het ging volgens de berichten vooral om migranten uit landen ten zuiden van de Sahara. Een eerder via sociale media aangekondigde massale grensoversteek bleef uit, maar rond de grens waren veel agenten, controleposten en andere beveiligingsmiddelen ingezet. Ook werden Spaanse verslaggevers van persbureau EFE en publieke omroep RTVE aangehouden en uit Fnideq gezet.
- Marokkaanse staatsmedia melden dat 294 mensen bij Ceuta zijn aangehouden.
- De groep bestond volgens de berichten grotendeels uit migranten uit Sub-Sahara-Afrika.
- Verslaggevers van EFE en RTVE moesten Fnideq zonder uitleg verlaten.
- De operatie volgt twee weken nadat ongeveer 72.000 mensen Ceuta bereikten.
Massale oversteek blijft uit door grote veiligheidsinzet
De Marokkaanse autoriteiten waren extra alert vanwege online oproepen om op 15 augustus massaal naar Ceuta te trekken. Rabat had eerder gewaarschuwd dat zowel organisatoren als deelnemers aan zo’n actie konden worden vervolgd.
In en rond Fnideq waren talrijke controleposten ingericht. Volgens de Spaanse publieke omroep hielden patrouilleboten de kust in de gaten en stonden bij de grens waterkanonnen klaar. Ook rond Melilla, de andere Spaanse exclave aan de Noord-Afrikaanse kust, was de beveiliging opgevoerd.
Beelden op sociale media toonden groepen die via de bergen richting Ceuta trokken. Volgens lokale berichtgeving waren onder de 294 aangehouden mensen 46 Marokkanen; de anderen zouden voornamelijk uit landen ten zuiden van de Sahara komen.
De aangekondigde bestorming kwam niet op gang, maar de omvang van de veiligheidsoperatie laat zien dat Marokko een nieuwe massale oversteek wilde voorkomen.
De Spaanse krant El País meldde dat aangehouden migranten met bussen uit het grensgebied zijn weggevoerd. Een deel van hen zou naar Ouarzazate zijn gebracht, aan de rand van de Sahara en ongeveer 800 kilometer van Ceuta.
Spaanse journalisten moeten Fnideq verlaten
De strenge aanpak trof ook Spaanse media. Verslaggevers van EFE en RTVE kregen volgens hun redacties van een vertegenwoordiger van het Marokkaanse ministerie van Binnenlandse Zaken opdracht onmiddellijk uit Fnideq te vertrekken. Een reden werd niet gegeven.
EFE-voorzitter Miguel Ángel Oliver riep Marokko op vrije en verantwoordelijke journalistiek te respecteren. RTVE-voorzitter José Pablo López noemde de uitzetting een ernstig obstakel voor de persvrijheid en het recht op informatie. EFE heeft contact gezocht met de Marokkaanse regering, maar had nog geen antwoord ontvangen.
Ceuta kampt nog met gevolgen van eerdere toestroom
De nieuwe oversteekpoging kwam twee weken nadat ongeveer 72.000 mensen in enkele dagen Ceuta waren binnengekomen. De meesten zijn sindsdien teruggebracht naar Marokko. Bij pogingen om de exclave te bereiken kwamen volgens de beschikbare cijfers minstens 96 mensen om het leven.
De Spaanse minister van Binnenlandse Zaken Fernando Grande-Marlaska zei donderdag dat nog ongeveer 5.000 migranten in Ceuta verbleven. Onder de mensen die in de stad op straat leven, zijn volgens berichtgeving ook minderjarigen.
Madrid heeft na de eerdere toestroom meer dan 500 extra politieagenten vanaf het Spaanse vasteland ingezet en een barrière op zee aangelegd. Die versterking blijft volgens het ministerie zolang dat nodig is.
De gebeurtenissen hebben ook tot politieke spanningen in Spanje geleid. Bewoners van Ceuta voelden zich na de chaotische grensoversteek onvoldoende gesteund door Madrid. De conservatieve Partido Popular verwijt premier Pedro Sánchez dat hij de crisis niet adequaat heeft aangepakt.
De grens bij Ceuta is ook een Europese buitengrens
Ceuta is een autonome Spaanse stad aan de Noord-Afrikaanse kust en grenst direct aan Marokko. Daardoor is de grens niet alleen een zaak tussen Spanje en Marokko, maar ook een buitengrens van de Europese Unie.
Dit betekent dat de Marokkaanse grensbewaking rechtstreeks mee bepaalt hoeveel migratiedruk Spanje en daarmee de Europese Unie aan deze route ondervinden.
Voor Nederland en andere EU-landen is de situatie daarom relevant binnen het bredere debat over migratie, grensbewaking en de samenwerking met landen buiten de Unie. De operatie bij Fnideq toont bovendien hoe snel berichten op sociale media tot grootschalige veiligheidsmaatregelen kunnen leiden, ook wanneer een aangekondigde massale oversteek uiteindelijk uitblijft.
