De strijd om de Amerikaanse ABC-licenties raakt aan een vraag die ook voor Nederlandse media relevant is: hoeveel ruimte mag een toezichthouder hebben wanneer politieke leiders openlijk kritiek uiten op journalistieke inhoud? ABC heeft de Federal Communications Commission (FCC) gevraagd de vervroegde beoordeling van de licenties van acht lokale televisiestations te beëindigen. In een donderdag openbaar geworden dossier noemt het Disney-netwerk de procedure bestraffend en bedoeld om kritische berichtgeving af te remmen. De FCC startte de versnelde toetsing in april, ruim voordat de eerste betrokken licenties in oktober 2028 zouden aflopen.
- De FCC liet ABC vervroegd verlenging aanvragen voor acht lokale televisiestations.
- ABC vraagt de toezichthouder de bezwaren tegen verlenging af te wijzen of de hele procedure te beëindigen.
- Meer dan 153.000 reacties werden bij de FCC ingediend over de licenties.
ABC noemt de vervroegde toetsing een strafmaatregel
Volgens ABC heeft de FCC nooit eerder een volledige groep lokale stations van hetzelfde televisienetwerk tegelijk verplicht om ruim voor het verstrijken van hun licenties een verlengingsprocedure te doorlopen. Het bedrijf diende de aanvragen in mei onder protest in.
FCC-voorzitter Brendan Carr, die door president Donald Trump is benoemd, verwees bij het besluit naar een onderzoek naar mogelijke overtredingen door ABC en Disney. Daarbij gaat het onder meer om de vraag of hun beleid voor diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie neerkomt op verboden discriminatie.
ABC betoogt dat zijn stations voldoen aan de wettelijke norm voor verlenging: zij zouden in het publieke belang opereren. Als de FCC toch tekortkomingen zou vaststellen, bestaan er volgens het netwerk bovendien minder zware maatregelen dan het niet verlengen van een licentie.
Volgens ABC gebruikt de toezichthouder het vooruitzicht van verlies van uitzendlicenties om druk uit te oefenen op een netwerk waarvan Trump de berichtgeving en programma’s herhaaldelijk heeft bekritiseerd.
Het netwerk verwijst onder meer naar Trumps eerdere oproepen om licenties in te trekken, zijn kritiek op de behandeling van het presidentiële debat van 2024 en zijn aanvallen op programma’s van ABC. De vervroegde procedure volgde ook kort op een oproep van Trump om actie te ondernemen tegen presentator Jimmy Kimmel.
Publieke reacties steunen volgens ABC vooral verlenging
Conservatieve organisaties, waaronder het Media Research Center en het Center for American Rights, hebben de FCC gevraagd de licenties niet te verlengen. Daartegenover staat steun van lokale organisaties, voorvechters van persvrijheid, voormalige FCC-bestuurders en enkele conservatieve en vrijemarktorganisaties.
In totaal ontving de toezichthouder meer dan 153.000 reacties. ABC zegt dat een analyse met kunstmatige intelligentie uitwees dat bijna 86 procent van de onderzochte reacties verlenging steunde. Nog eens 10 procent zou bezwaar hebben gemaakt tegen het optreden van de FCC. Het netwerk gebruikte daarvoor Claude van Anthropic en Codex van OpenAI; menselijke beoordelaars controleerden een willekeurige steekproef.
ABC had kijkers via advertenties opgeroepen om bij de FCC te reageren. De toezichthouder heeft niet bekendgemaakt wanneer een besluit valt en reageerde niet onmiddellijk op een verzoek om commentaar.
De procedure betreft lokale zenders, niet één landelijk net
De acht licenties behoren bij lokale televisiestations die rechtstreeks eigendom zijn van ABC. De FCC beheert in de Verenigde Staten het gebruik van de publieke ether en beoordeelt of afzonderlijke stations aan hun verplichtingen voldoen. ABC is als televisienetwerk dus niet afhankelijk van één landelijke uitzendlicentie die in één keer kan worden ingetrokken.
Dat onderscheid beperkt de formele reikwijdte van de procedure, maar niet noodzakelijk de bredere betekenis. Wanneer een toezichthouder lokale licenties inzet in een conflict over landelijke programma’s, kan dat voor andere mediabedrijven reden zijn rekening te houden met mogelijke regulatoire gevolgen van hun redactionele keuzes.
Naast de licentieprocedure onderzoekt de FCC afzonderlijk of het ABC-programma The View nog als een nieuwsprogramma kan worden behandeld. Die status is van belang voor regels die zenders onder omstandigheden verplichten politieke kandidaten gelijke kansen op zendtijd te bieden. ABC stelt dat een wijziging van die behandeling zou breken met jarenlang beleid van de toezichthouder.
Conflict draait om de grens tussen toezicht en censuur
ABC waarschuwt dat de boodschap aan mediabedrijven neerkomt op: pas de berichtgeving aan de wensen van de regering aan, of betaal daarvoor een prijs.
Dat is de kern van het geschil. De FCC mag controleren of houders van etherlicenties aan de regels voldoen, terwijl vrije meningsuiting in de Verenigde Staten door het Eerste Amendement wordt beschermd. Een weigering die werkelijk op onwelgevallige journalistieke inhoud is gebaseerd, zou volgens ABC daarom censuur zijn.
Voor Nederlandse lezers biedt de zaak vooral een vergelijking, geen rechtstreeks juridisch precedent: Nederlandse omroepen en toezichthouders vallen niet onder de FCC. De uitkomst kan wel laten zien hoe snel regulier toezicht een debat over persvrijheid wordt wanneer een regering en een mediabedrijf lijnrecht tegenover elkaar staan.
Vindt u dat een toezichthouder lokale uitzendlicenties vervroegd mag toetsen wanneer er tegelijk een politiek conflict over de programma-inhoud speelt?
