De extreemrechtse Israëlische minister Itamar Ben-Gvir heeft afgelopen weekend opgeroepen om iedere nacht dertig tot veertig mensen in Gaza gericht te doden, ook wanneer zij geen directe dreiging vormen. Hij deed zijn uitspraken in een podcast van Rom Braslavski, die op 7 oktober 2023 bij het Nova-festival werd ontvoerd en twee jaar door Islamitische Jihad werd vastgehouden. Ben-Gvir pleitte in hetzelfde gesprek opnieuw voor het vertrek van Palestijnen uit Gaza. Conservatieve en sociaaldemocratische Duitse parlementsleden uit de regeringscoalitie willen dat de Europese Unie sancties tegen hem instelt.
- Ben-Gvir riep op tot dertig à veertig gerichte liquidaties per nacht in Gaza.
- De minister heeft geen zeggenschap over het Israëlische leger, maar bestuurt wel de nationale politie en het gevangeniswezen.
- Duitse coalitiepolitici dringen bij de EU aan op sancties tegen Ben-Gvir.
Ben-Gvir koppelt meer aanvallen aan vertrek van Palestijnen
In de podcast uitte Ben-Gvir kritiek op de vermindering van de Israëlische aanvallen op Gaza. Hij zei het daarover oneens te zijn met premier Benjamin Netanyahu en stelde dat ook mensen die op dat moment geen bedreiging vormen, doelwit zouden moeten zijn.
“Er zijn daar mensen die het leven niet waard zijn. Ze zouden niet moeten leven. Het zijn niet eens mensen”, zei hij. Daarnaast sprak Ben-Gvir zich uit voor grootschalige emigratie uit Gaza en Israëlische hervestiging in het gebied.
De combinatie van een oproep tot nachtelijke liquidaties en het verdrijven van Palestijnen maakt zijn optreden meer dan alleen kritiek op de militaire koers van Netanyahu.
De uitspraken krijgen ook gewicht door Ben-Gvirs positie binnen de regering. Hij stond lange tijd aan de uiterste rand van de Israëlische politiek en komt voort uit de beweging rond rabbijn Meir David Kahane. De door Kahane opgerichte Kach-beweging, die onder meer de verdrijving van Arabieren bepleitte, geldt in Israël als terroristische organisatie. Ben-Gvir werd in 2007 veroordeeld voor het aanzetten tot racisme en steun aan een terroristische organisatie.
De minister stuurt het leger niet aan, maar heeft politieke invloed
Na de Israëlische verkiezingen van 2022 werd Ben-Gvir minister van Nationale Veiligheid, omdat Netanyahu voor een meerderheid afhankelijk was van religieuze en uiterst rechtse partijen. Vanuit die functie is Ben-Gvir verantwoordelijk voor de nationale politie en het gevangeniswezen, maar niet voor het leger. Hij kan de aanvallen waarvoor hij nu pleit dus niet zelf bevelen.
Zijn invloed ligt vooral bij de politieke overlevingskansen van de coalitie. Begin 2025 stapte hij uit de regering nadat Netanyahu had ingestemd met een bestand met Hamas en de vrijlating van gijzelaars. Twee maanden later keerde hij terug, nadat Israël de grootschalige aanvallen op Gaza had hervat.
Dit betekent dat Ben-Gvir zonder militaire bevelsmacht toch druk kan uitoefenen op het regeringsbeleid, doordat Netanyahu voor zijn meerderheid afhankelijk is van uiterst rechtse bondgenoten.
Zijn ministeriële bevoegdheden hebben bovendien directe gevolgen voor Palestijnen in Israëlische gevangenissen. Het Israëlische hooggerechtshof oordeelde in 2025 dat de gevangenisdienst onder Ben-Gvir Palestijnse gedetineerden niet van het minimale noodzakelijke voedsel voorzag.
Duitse coalitieleden leggen de kwestie bij de EU
De nieuwe uitspraken hebben in Duitsland geleid tot een oproep aan de Europese Unie. Vooraanstaande conservatieve en sociaaldemocratische parlementsleden uit de regeringscoalitie willen Europese sancties tegen Ben-Gvir. Uit de bronnen blijkt niet dat daarover al een formeel EU-besluit is genomen.
Europese sancties worden door de lidstaten gezamenlijk vastgesteld. Voor Nederland zou een formeel voorstel daarom betekenen dat ook Den Haag een positie moet innemen. De Duitse oproep is vooralsnog politieke druk en nog geen sanctiemaatregel.
De kwestie speelt bovendien in de aanloop naar de Israëlische verkiezingen van 27 oktober. De eerdere breuk en terugkeer van Ben-Gvir laten zien dat zijn samenwerking met Netanyahu afhankelijk kan zijn van de koers rond Gaza. Voor Netanyahu kan na de verkiezingen opnieuw de vraag ontstaan welke partijen nodig zijn om een meerderheid te vormen; voor Ben-Gvir biedt dat mogelijk opnieuw politieke invloed, zonder dat hij zelf het leger aanstuurt.
